Albert Baertsoen, 'Gent, ‘s avonds', 1903, Brussel, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België

Vanaf september viert het MSK zijn 225ste verjaardag en als opener voor dit feestjaar trekt het museum voluit de Gentse kaart. In samenwerking met de Universiteit Gent zetten we de schilder, tekenaar en graficus Albert Baertsoen (1866-1922) in de kijker: één van de grote Belgische kunstenaars van het fin de siècle. Voor het eerst in vijftig jaar zoomen we in op deze Gentenaar, wiens succes tot ver buiten de landsgrenzen reikte. Aan de hand van schilderijen, tekeningen, pastellen, etsen en foto's ontsluieren we de blik van Baertsoen en bewijzen we waarom de 'peintre de Gand' zich bij de meest tentoongestelde Belgische kunstenaars van zijn tijd mocht rekenen.

lees meer

Albert Baertsoen: schilder van Gent
Baertsoen kende een ware blitzcarrière. De telg uit een Gentse fabrieksfamilie en quasi autodidact kaapte in 1888 op het Antwerpse Salon de gouden medaille weg. Hij was op dat moment amper 22 jaar oud, en na dit vroege succes bouwde hij al snel een indrukwekkend netwerk uit van kunstkenners, verzamelaars en collega’s. Veel meer dan wie ook in België bracht hij een onafhankelijke stem in het eigentijdse kunstdebat. Vrijheid van spreken was voor hem het hoogste goed, en daarbij pleitte hij niet zozeer voor eigen winkel maar verdedigde hij vooral het werk van (jonge) kunstenaars waarin hij geloofde. Het leverde hem een unieke positie op: geliefd in zowel behoudsgezinde als progressieve middens.

Door tijdgenoten werd Baertsoen als ‘le peintre de Gand’ omschreven, een eretitel die niet alleen op zijn artistieke belang wees, maar ook sloeg op zijn opmerkelijke liefde voor Gent. Zijn blik was vooral gericht op de vervallen, vervuilde, verlaten stad, die hij vanaf de vroege jaren 1890 talloze keren in beeld bracht. Deze fascinatie voor middeleeuwse steden die als gevolg van de modernisering onherroepelijk van aanblik zouden wijzigen, verklaart ook waarom Baertsoen de interesse opwekte van symbolistische schrijvers als Georges Rodenbach, die zelf werk van de schilder bezat.

Albert Baertsoen, 'Gent, ‘s avonds', 1903, Brussels, Royal …
Albert Baertsoen, 'Gent, ‘s avonds', 1903, Brussels, Royal Museums of Fine Arts of Belgium

Nationale en internationale reikwijdte
Maar Baertsoen beperkte zich niet tot Gent. Hij ontpopte zich al snel tot een gewaardeerd landschapsschilder van de Schelderegio, de Noordzee en het hinterland, en bracht als zoon van een textielfabrikant de Luikse industriële landschappen in beeld. Nadat hij zich in 1897 een luxueuze woonboot had laten bouwen, de Fafner, voer hij met zijn drijvende atelier jarenlang langs Belgische en Nederlandse binnenwateren.

En ook het buitenland lonkte. Zoals vele Belgische kunstenaars bracht Baertsoen de Eerste Wereldoorlog door in Londen, een stad waar hij sinds de vroege jaren 1890 al herhaaldelijk had gewerkt. Ook als exposant op de Biënnale in Venetië en in de Weense Secession reikte zijn invloed tot ver buiten de landsgrenzen, zodat hij bij het begin van de 20ste eeuw één van de internationaal meest tentoongestelde Belgische kunstenaars was.

Dat internationale succes had Baertsoen mede te danken aan zijn grote netwerk, uitgesproken stem en zijn impressionistische stijl. Zoals verwante schilders in zijn internationale vriendenkring – Henri Le Sidaner en Frits Thaulow – zag hij de wereld met een intimistische, melancholische en bijna fotografisch gekaderde blik. Hij verbeeldde zijn landschappen en steden dan ook opvallend vaak in regen- of sneeuwweer. Meer dan alles was hij een kunstenaar die obsessioneel door zijn thema’s aangetrokken werd, en dit vertaalde in verschillende media – niet enkel in schilderijen, maar ook in tekeningen, pastellen en etsen.

Albert Baertsoen, 'Voor de kerk, in Vlaanderen (herfst)', 1…
Albert Baertsoen, 'Voor de kerk, in Vlaanderen (herfst)', 1894, MSK Gent