Vanuit zijn achtertuin in de landelijke Vlaamse Ardennen regeert Patrick Van Caeckenbergh over de wereld. Een persoonlijke wereld, die hij naar zijn eigen herinneringen en verlangens heeft ingericht. Met 'De Pantoloog (danke schön)' brengt hij fragmenten uit die fantasierijke wereld binnen in het MSK, waar ze als een wonderkamer de wereld van de Gouden Eeuw aanvullen.

De wereld van 'hij die alles liefheeft'
'Pantologie' is de wetenschap van het geheel. De 'pantoloog' is de persoon die alles liefheeft. In zijn parallelle wereld, die veel gelijkenis vertoont met de onze, maar er tegelijkertijd ver van af staat, speelt Van Caeckenbergh met zijn gedachten als een jonge poes met een bolletje wol. Zijn grootste ambitie is dan ook een huisdier te zijn.

Net als Monsieur Teste van Paul Valéry heeft Van Caeckenbergh voor zichzelf een innerlijk eiland geschapen en verdoet hij zijn tijd met het verkennen en versterken ervan. Hij gaat op zoek naar het extreme genot van het eenzaam uitvinden.

Patrick Van Caeckenbergh, De Schelp, 1999-2009
Patrick Van Caeckenbergh, De Schelp, 1999-2009

De wereld begrijpen als bricoleur
De diversiteit van de wereld wordt onderzocht met de methode van het verzamelen, klasseren en inventariseren, waarbij hij vrij gebruik maakt van taxonomie en genealogie, cartografie en kosmogonie. De eenheid van de wereld wordt gereconstrueerd met de techniek van de collage en de assemblage.

Maar het onderzoek gebeurt niet systematisch. De attitude van de kunstenaar is niet deze van de wetenschapper maar van de bricoleur. In plaats van de wereld in kaart te brengen schept hij nieuwe werelden waarin hij als een kamergeleerde in constante verwondering op ontdekkingsreis gaat.

Interieur van 'Het Sigarenkistje', met de kunstenaar
Interieur van 'Het Sigarenkistje', met de kunstenaar

De illusie van het alomvattende
Maar hoe hard de pantoloog ook zijn best doet om het leven, de wereld en de kosmos in één systeem te vatten, hoe verder hij er van verwijderd raakt. Zijn verwoede pogingen zijn een mooie illustratie van de paradox van het kunstenaarschap. De kunstenaar is kind van zijn tijd en staat actief in het volle leven. Maar tegelijkertijd bezit hij het vermogen om er voortdurend van verstoken te blijven.

De wereld van Van Caeckenbergh past daarom helemaal aan bij deze van de Gouden Eeuw, toen geleerden en amateurs het universum trachtten te vatten in wonderkamers, verzamelingen en taxonomieën.

Patrick Van Caeckenbergh, Fluitketel, 1999 (Collection priv…
Patrick Van Caeckenbergh, Fluitketel, 1999 (Collection privée, Paris, Courtesy Zeno X Gallery, Antwerpen)