LGBTQ+ thema’s zijn niet weg te denken uit de actualiteit. De popcultuur wordt steeds inclusiever, denk maar aan muziekiconen als Lil Nas X of populaire series als Sex Education. Tegelijk schreven enkele Europese landen vorig jaar nog anti-LGBTQ+ wetten. Het MSK wil in dit discours niet stil blijven, en lanceert als eerste in België een LGBTQ+ tour door de museumcollectie. Daarin staat de gids stil bij ‘andere’ verhalen die letterlijk aan de muren hangen, maar verborgen bleven tot nu.

Internationale ontwikkeling
Sinds enkele jaren gaan musea steeds meer op zoek naar meer diverse invalshoeken in hun collecties. Ze brengen verborgen of vergeten verhalen naar boven, en telkens blijkt hoe divers gender, geaardheid en seksualiteit doorheen de geschiedenis werden beleefd.

Vorige lente ging het MSK te rade bij het Victoria & Albert Museum in Londen en het Amsterdam Museum, waar soortgelijke trajecten een groot succes kennen. Gewapend met een reeks tips klopte de dienst publiekswerking vervolgens aan bij (kunst)historici Jonas Roelens en Thijs Dekeukeleire, en samen gingen ze op zoek naar ‘andere’ verhalen in de museumzalen.

Al snel kwam een reeks opties aan het licht, waaruit elf kunstwerken geselecteerd werden voor de eerste LGBTQ+ rondleiding ooit in een Belgisch museum voor schone kunsten.

Elf keer ‘anders’
Een 17de-eeuws familieportret waarop de jongetjes lange kleedjes dragen. Een groots schilderij met de transformatie van Hermaphroditus. Scènes van de godin Artemis en haar vrouwelijke gezellen, of het oudste portret van een ‘man die een relatie had met een man’ in de Gentse collectie: het zijn enkele van de haltes in de kersverse tour.

Sommige werken belichten de LGBTQ+ geschiedenis rechtstreeks. Andere zijn meer impliciet: een monumentaal Laatste Oordeel brengt de vervolging van homo’s en lesbische vrouwen in Middeleeuws Europa in het vizier, terwijl het portret van een gynaecoloog doet stilstaan bij de medische benaderingen van seksualiteit. Over alle stops heen wordt duidelijk hoe uiteenlopend er vroeger naar gender en geaardheid werd gekeken, en dat doet nadenken over hoe we hier vandaag mee omgaan.

Blinde vlekken wegwerken
De tour is helemaal samengesteld en uitgeprobeerd door leden van de LGBTQ+ gemeenschap, en de boodschap is duidelijk: LGBTQ+ thema’s hangen overal in de zalen maar bleven jarenlang verborgen. Het museum vindt het hoog tijd om die blinde vlek weg te werken. Bezoekers worden uitgenodigd om, ongeacht hun gender of geaardheid, stil te staan bij thema’s waar ze misschien nooit eerder over nadachten. Tegelijk worden LGBTQ+ bezoekers voor het eerst rechtstreeks aangesproken in de zalen, en voor scholen kan de rondleiding dan weer een originele manier zijn om deze thema’s te bespreken met de klas.

Het MSK ziet dit als een belangrijke stap in de zoektocht naar nieuwe invalshoeken die de collectie verrijken en actualiseren. Het is bovendien geen ‘definitieve’ tour. Verschillende andere kunstwerken kunnen in de toekomst nog aan bod komen, en bezoekers hebben zelf misschien hun eigen visie of verhalen om te delen.

Gepubliceerd op 07.03.22

Recent nieuws