Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vele kunstwerken en cultuurgoederen uit openbaar en uit privé bezit achtergelaten, geroofd of gestolen. Zo ontstond vooral in West- en Centraal Europa en dus ook in België een grote kunsthandel. Een groot aantal cultuurgoederen werd na de Tweede Wereldoorlog opgespoord, teruggevonden en teruggeven aan de rechtmatige eigenaars. Maar niet van alle teruggevonden cultuurgoederen was de herkomst even duidelijk. Na de bezettingsjaren en de bevrijding belandden sommige van deze cultuurgoederen in openbare collecties of in privé handen.

Tijdens de Conferentie van Washington in 1998 onderschreef België de principes over de geroofde en verdwenen cultuurgoederen. De musea en culturele instellingen werkten mee met de Studiecommissie joodse goederen en de Commissie voor Schadeloosstelling om de herkomst van deze cultuurgoederen uit te klaren. Het ging om kunstwerken die mogelijk voorwerp uitmaakten van de nationaalsocialistische roof of -aankopen, evenals de naoorlogse restitutie in en door België.

Het onderzoek nam een aantal jaren in beslag. Na deze enquêtes en vanuit het oogpunt van een transparantie werd besloten om de kunstwerken met een ongeïdentificeerde herkomst of met een onvolledige herkomst onder te brengen in een databank met als doel om meer informatie te bekomen over de verwervingsgeschiedenis. Deze databank legt voornamelijk de nadruk op schilderijen en beeldhouwwerken die in de museale verzamelingen terecht kwamen na de Tweede Wereldoorlog. Dit onderzoek is een nauwe samenwerking tussen de Gemeenschappen, de federale overheid en de betrokken instellingen en musea.

Monogrammist D.R., einde 16de eeuw, 'Kruisdraging', 1951, C…
Monogrammist D.R., einde 16de eeuw, 'Kruisdraging', 1951, Collectie MSK Gent, Vlaamse Gemeenschap

Dit werk werd verkocht door de kunsthandelaar (galerie) Louis Manteau in Brussel op 29 augustus 1942 aan Kajetan Mühlmann. Het werd doorverkocht voor 14.000 RM aan Hermann Göring. De kunstverzameling werd overgebracht van Carinhall naar Berchtesgaden in 1945 en teruggevonden door de Amerikaanse Monuments, Fine Arts & Archives-divisie te Berchtesgaden in 1945 (Berchtesgadennr. 143). Daarna werd het overgebracht naar het Collection Point München (Munichnr. 5181, kader nr. 6576), gerestitueerd aan België (Dienst Economische Recuperatienr. A.258) en afgestaan in 1952 aan het Museum Voor Schone Kunsten, Gent.

naar Pieter II Brueghel, 'Dorpsadvocaat', 1621, Collectie M…
naar Pieter II Brueghel, 'Dorpsadvocaat', 1621, Collectie MSK Gent, Vlaamse Gemeenschap

Dit werk komt van een onbekende Belgische verzamelaar. Het werd verkocht door een veilinghuis in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel op 2 mei 1941. Het werd gerecupereerd door de Dienst Economische Recuperatie (DER) in de Britse zone (DER-nr. B.49) op 4 juli 1948 en afgestaan in 1952 aan het Museum voor Schone Kunsten, Gent.

Pieter de Bloot, 'Landschap met boerderij', Collectie MSK G…
Pieter de Bloot, 'Landschap met boerderij', Collectie MSK Gent, Vlaamse Gemeenschap

Kunstverzamelaar Pieter Smidt van Gelder verkocht dit werk in Antwerpen aan Kajetan Mühlmann. Het werd doorverkocht aan A. Hitler voor de Linzverzameling; deze collectie werd in de zoutmijnen van Alt-Aussee ondergebracht (Aussee-nr. 2926) en teruggevonden door de Amerikaanse Monuments, Fine Arts & Archives-divisie in 1945 (Linznr. 1426). Daarna werd het overgebracht naar het Collection Point München (Munichnr. 4277) en gerestitueerd aan België (Dienst Economische Recuperatienr. A.62). In 1952 werd het werk afgestaan aan het Museum voor Schone Kunsten, Gent.

Gillis I Mostaert, 'Sint-Joriskermis', Collectie MSK Gent, …
Gillis I Mostaert, 'Sint-Joriskermis', Collectie MSK Gent, Vlaamse Gemeenschap

Dit werk werd aangekocht in België tijdens de oorlogsjaren door het Museum für Kunst und Geschichte, Lübeck en gerecupereerd door de Dienst Economische Recuperatie (DER) in de Britse zone (DER-nr. B.43) op 4 juli 1948. In 1952 werd het afgestaan aan het Museum voor Schone Kunsten, Gent.

Gepubliceerd op 21.02.20

Recent nieuws