Karel van Mander (1548-1606), zelf kunstenaar en kunstenaarsbiograaf van de vijftiende en zestiende-eeuwse schilders uit de Lage Landen, omschreef de tekenkunst als ‘de deur om tot veel kunsten te komen’ ofwel een manier om andere kunstwerken voor te bereiden. Dat is in vele opzichten tot vandaag zo gebleven. Toch zijn tekenpraktijken door de eeuwen geëvolueerd en zijn er doorheen de tijd tal van andere functies toe te kennen aan tekeningen, denk maar aan kopieën naar ander werk, replica’s, vrije observaties, oefenstudies, ricordi of zelfstandige kunstwerken.

Tijdens de lezing gaan we merendeels via de tekeningencollectie van het MSK in op het brede scala aan historische tekenmaterialen en –technieken en het gebruik van tekeningen in kunstenaarsateliers en daarbuiten, vanaf de opleving van het medium in onze contreien in de vijftiende eeuw en vooral zestiende eeuw. Ook zullen we aandacht hebben voor de rol van scholing en van het verzamelen van werk op papier. Onder het motto ‘Nulla dies sine linea’ of ‘Geen dag zonder lijn’ van Apelles, de beroemdste schilder uit de Oudheid, vormt de evolutie van de tekenkunst de rode draad van dit verhaal.

Sarah Van Ooteghem legde zich tijdens haar studies Kunstwetenschappen in Gent, Utrecht en Rome toe op de oude kunst van de Nederlanden in relatie tot Italië. De wereld van werk op papier leerde ze ‘op de hand’ kennen in verschillende Europese musea en leidde tot een voorliefde voor tekeningen van oude meesters. In het Prentenkabinet van de KBR (Koninklijke Bibliotheek van België) werkte ze aan de systematische beschrijving van de oude tekeningen uit de verzameling in de online databank en selecteerde de mooiste exemplaren voor een tentoonstelling en wetenschappelijke catalogus. Haar kennis op het gebied van tekeningen uit de zestiende en zeventiende eeuw kwam recent van pas bij de selectie van een groot aantal van deze werken uit Vlaamse collecties voor de officiële Topstukkenlijst.

Honoré Daumier, 'Verzamelaar van prenten', ca. 1870, MSK Ge…
Honoré Daumier, 'Verzamelaar van prenten', ca. 1870, MSK Gent