Anthoon Van Dyck – Jupiter en Antiope
Anthoon Van Dyck – Jupiter en Antiope

Antony Van Dyck  Jupiter en Antiope

"Jupiter, vermomd in saterlijf, maakte Antiope, Nycteus' charmante dochter, zwanger van een tweeling", zo staat het koudweg in de Metamorfosen van de Romeinse dichter Ovidius, de 'bijbel' van de antieke mythologie. Antiope is een van de vele lustobjecten van de oppergod. De jonge Van Dyck – hij was ongeveer twintig jaar toen hij dit werk maakte – beeldt het ogenblik af waarop Jupiter de slapende Antiope 'ontdekt' en zijn intenties kenbaar maakt. De god is vergezeld van een arend, 'zijn gebruikelijke attribuut.Bespiedingsscènes als deze hebben een rijke traditie; ze maken de toeschouwer als het ware tot mede-voyeur. Op dit jeugdwerk is de virtuoze Van Dyck nog schatplichtig aan zijn meester Rubens. Hij boekte er blijkbaar succes mee, want er zijn verschillende versies van bekend. Het Gentse exemplaar is vermoedelijk eigenhandig.

Antony Van Dyck  Jupiter en Antiope

Hoe moeten we dit zogenaamd onzedelijke tafereel interpreteren? Mythen boden schilders in de eerste plaats de kans om mooie naaktfiguren uit te beelden, al dan niet in een erotische context. Hier trekt vooral het ivoren vrouwenlichaam van Antiope de aandacht, tegen de achtergrond van een roodfluwelen draperie. Met het oog op het effect ligt ze in een wat artificiële houding.Antiope slaapt in de natuur en de sater is een symbool van de oerkracht van die natuur. In die zin kan een tafereel als dit ook positief gelezen worden; dan heeft het alles te maken met vruchtbaarheid, overvloed, welvaart. Maar uiteraard kijken we óók naar een laakbare, afkeurenswaardige scène en kunnen we in een dergelijk schilderij dus een negatieve morele boodschap zien.

Formaat

H: 150 cm
B: 206 cm

Techniek

Olieverf op doek

Jaartal

ca. 1620